|
خبرگزاری فارس/
نشست
چهار جانبه در سوچی: تقابل یا همگرایی قدرتها در منطقه
دومین
نشست چهار جانبه روسای جمهور روسیه، تاجیکستان، افغانستان و
پاکستان امروز در حالی در سوچی روسیه برگزار
میشود که کشورهای عضو، بویژه
افغانستان و پاکستان با مشکلات سیاسی
امنیّتی جدی مواجه هستند.
به گزارش خبرگزاری فارس، دفتر
مطبوعاتی رئیس جمهور روسیه امروز اعلام
کرد که در نشست چهارجانبه سوچی “دیمیتری
میدویدیف ” با همتایان خود “امامعلی
رحمان “، “آصف علی زرداری ” و “حامد کرزی ” پیرامون مسائل مربوط
به گسترش همکاریهای اقتصادی و همچنین
امنیتی از جمله مبارزه با تروریسم و
قاچاق مواد مخدر گفتو گو و مذاکره خواهد
کرد.
در نخستین نشست سران این چهار کشور که سال گذشته به
ابتکار تاجیکستان در
شهر دوشنبه پایتخت این کشور برگزار شد، مسائل
امنیتی و توسعه همکاریها در
عرصههای مختلف اقتصادی، تجاری، انرژی،
احداث زیربناهای حمل و نقل مورد
توجه خاص شرکت کنندگان قرار گرفت. ادامه…
رئیس جمهور روسیه در نشست سال گذشته، اجلاس
چهارگانه را “سمبل اعتماد ”
دانست و آمادگی کشورش را برای ایفای نقش
فعال در تامین امنیت منطقهای و
بینالمللی اعلام کرد و آنرا در راستای
منافع همه کشورهای شرکت کننده
دانسته بود.
همانگونه که اشاره شد، با توجه به وضعیت
پیچیده سیاسی و امنیتی منطقه، در
نشست سوچی نیز بحث مبارزه با تروریسم و مواد
مخدر از محورهای اصلی این نشست
خواهد بود.
“همراه خان ظریفی ” وزیر امور خارجه
تاجیکستان در آخرین نشست خبری خود با
رسانههای داخلی و خارجی در دوشنبه پیش از
سفر به روسیه در پاسخ به سئوال
خبرنگار فارس، نشست سوچی را حایز اهمیت جدی
دانست و اعلام کرد: در این نشست
به موضوع افغانستان و راه حل مشکل این کشور
از طریق مسالمت آمیز توجه جدی
خواهد شد، زیرا وضعیت افغانستان هنوز پیچیده
است و اقدامات ائتلاف
بینالمللی نتوانسته است نتایج مثبت قابل توجهی
داشته باشد.
کارشناسان بر این باورند که نشست چهارجانبه روسیه،
تاجیکستان، افغانستان و
پاکستان فرمول جدیدی برای همکاری در منطقه بوده و
به همان میزانی که بستری
برای همکاریهای منطقهای است، موانع قابل توجهی را
نیز پیش روی خود دارد.
زیرا از افغانستان و پاکستان و از سوی دیگر روسیه و
تاجیکستان مشکلات و
چالشهایی با یکدیگر دارند که همگرایی چهار کشور
فوق را با مشکلاتی مواجه
کرده است.
همچنین در تعیین نحوه و سطح روابط پاکستان و
افغانستان با روسیه نقش آمریکا بسیار جدی است.
ولی در هر صورت برگزاری دومین نشست
چهارجانبه در روسیه حاکی از آن است که
مسکو مدعی ایفای نقش جدیتری در معادلات
منطقهای است و در این راستا اعلام
ارسال کمک قابل توجه مالی مسکو برای مقابله
با پیامدهای حوادث طبیعی در
پاکستان در کنار جنبههای انساندوستانه این
کمکها، حاوی پیام سیاسی نیز
خواهد بود.
روسیه طی چند سال اخیر در چارچوب سازمان
همکاریهای شانگهای نیز به دنبال
تقویت روابط با افغانستان و پاکستان بوده و
علاقمند به حضور در طرحهای
اقتصادی، انرژی و حمل و نقل منطقهای است.
“نعمت نعمتزاده ” کارشناس مسایل سیاسی
منطقه معتقد است که برخی دیگر از
کشورهای منطقه نیز در درازمدت به این جمع
چهارگانه خواهند پیوست زیرا
همکاریهای منطقهای در این گستره بزرگ بدون
نقش فعال کشورهای مهمی چون
ازبکستان و قزاقستان امکان پذیر نخواهد بود.
وی که با خبرنگار خبرگزاری فارس گفتوگو می
کرد، افزود: در آسیای مرکزی
بدون در نظر گرفتن واقعیتهای موجود دست
یافتن به اهداف مهم اقتصادی کار
دشواری خواهد بود، زیرا خطوط ارتباطاتی
منطقه نظیر جاده و راهآهن و حتی
خطوط انتقال برق داخلی برخی از کشورها نیز
از قلمرو کشورهای یکدیگر میگذرد
که عدم حضور یکی از این کشورها و به خصوص
ازبکستان که دارای موقعیت
استثنایی است، میتواند مانع اجرای مناسب هر طرحی
شود.
انگیزه اصلی توجه بیشتر کشورهای آسیای جنوبی به
همکاری با آسیایمرکزی
زمانی ایجاد شد که آمریکا از پروژه صدور برق
تاجیکستان و قرقیزستان به
افغانستان و پاکستان حمایت کرد.
این طرح انتقال برق که موسوم به
(Central Asia-South Asian 1000- CASA1000)
است، به طول ۷۶۰
کیلومتر و هزینهای حدود
۷۰۰
میلیون دلار است که از سوی
بانک جهانی نیز تائید شده است.
تحلیلگران مسایل منطقه حمایت آمریکا از این
پروژه را به تلاش های واشنگتن
در جهت کنترل راهبردی بر منابع انرژی و آب
آسیای مرکزی ارزیابی میکنند.
ولی آیا اینک با توجه به نقش فعال روسیه در
منطقه و حضور مستقیم در بخش
انرژی تاجیکستان (به ویژه در اختیار داشتن
بیش از ۷۵
درصد سهام نیروگاه “سنگتوده۱
“) آیا آمریکا مانند گذشته از این پروژه
حمایت خواهد کرد ؟
“دولت
عثمان ” تحلیلگر مسایل سیاسی و عضو فرهنگستان علوم تاجیکستان در کنار
طرحهای سیاسی-نظامی آمریکا، پروژه
CASA 1000 را یکی از مهمترین پروژه های
اقتصادی واشنگتن در منطقه دانست و تصریح
کرد: قبلاً حضور مسکو در این
پروژه پیشبینی نشده بود اما روسیه با توجه
به نفوذ خود در آسیای مرکزی و
همچنین نقشی که در زمینههای اقتصادی و
انرژی برای افغانستان و پاکستان
میتواند داشته باشد، وارد این بحث شد.
وی در این باره به خبرنگار خبرگزاری فارس با
اشاره به این نکته که در
مقایسه با سایر طرحهای منطقهای، تحقق اجرای این
پروژه بیشتر است، گفت: هم
غرب و هم شرق نظر مثبتی نسبت به
CASA دارند و کمتر موردی وجود دارد که این
چنین اتفاق نظری بین
۲
طرف وجود داشته باشد و به عبارت دیگر، ورود روسیه
به این پروژه با موافقت آمریکا بوده و به
گونهای به عنوان گزینه یا
آلترناتیوی در برابر ائتلاف و همگرایی
۳ کشور فارسی زبان ایران، تاجیکستان و
افغانستان ارزیابی میشود که علاقه مند
توسعه همکاری در زمینههای مختلف و
به خصوص ساخت زیربناییهای حمل و نقل و
انرژی هستند.
“رشید
غنی عبدالله ” یکی دیگر از صاحبنظران تاجیک نظری متفاوت از دولت
عثمان داشته و معتقد است که آمریکا بیش از
گذشته به این نتیجه رسیده است که
توسعه افغانستان بدون ایفای نقش همسایگانش
امکان پذیر نیست.
این کارشناس تاجیک به خبرنگار خبرگزاری فارس گفت:
به نظر میرسد که
آمریکاییها آمادگی سرمایهگذاری در طرح های انرژی
در منطقه از جمله
تاجیکستان را ندارند در حالی که ایران آماده افزایش
سرمایهگذاری خود در
این عرصه است و بنابراین فکر نمیکنم که واشنگتن با
ایجاد “ائتلاف ۳
کشور
فارسی زبان ” و برجسته شدن نقش اقتصادی و مالی ایران در منطقه مخالفتی
داشته باشد.
این تحلیلگر معروف تاجیک با پرداختن به
انگیزههای افزایش تمایل کشورهای
منطقه به همکاری با طرفهای جدید خارجی،
گفت: بیشتر کشورهای آسیای مرکزی از
اقدامات ناکام اقتصادی در چارچوب جامعه
مشترکالمنافع ناامید شده اند و
بهدنبال گسترش روابط سیاسی و بویژه اقتصادی
با کشورهای فرامنطقه ای با هدف
تقویت و ایجاد زیرساختهای مختلف ارتباطی
نظیر جاده، راه آهن و خطوط
انتقال برق و گاز هستند.
بررسیهای اولیه درباره طرح ایجاد پروژه
CASA دقیقا به زمانی برمیگردد که
ازبکستان اقدام به اخراج نظامیان آمریکایی
از پایگاه هوایی خانآباد در
قلمرو خود کرد و واشنگتن در مقابل این اقدام
تاشکند، از پروژه CASA
پشتیبانی کرد که صدور برق از آسیای مرکزی به آسیای
جنوبی بدون حضور
ازبکستان را هدف خود قرار داده است. این در حالی
است که سیستم شبکه انتقال
برق داخلی مناطق شمالی و جنوبی قرقیزستان با
استفاده از خطوط انتقال برق
ازبکستان به یکدیگر متصل می شوند و صدور برق
قرقیزستان به خارج از این کشور
بدون استفاده از خطوط انتقال برق ازبکستان
مستلزم صرف هزینههای هنگفتی
است.
از سوی دیگر روابط میان تاشکند و واشنگتن در
حال بهبود است و با توجه به
برنامه ازبکستان برای جلب
۳
میلیارد و ۵۰۰
میلیون دلار سرمایهگذاری تا سال
۲۰۱۴
در بخش انرژی از طریق مشارکت سرمایهگذاران
آمریکایی در این عرصه، به
نظر میرسد که ازبکستان جایگاه ویژهای در بخش
انرژی آسیای مرکزی داشته
باشد.
همانگونه که قبلاً اشاره شد قدرتهای جهانی
از طرح های اقتصادی و به خصوص
انرژی آسیای مرکزی به عنوان فرصتی برای
تحکیم جایگاه خود در منطقه استفاده
میکنند که پروژه
CASA با پیشبینیهای آمریکا، میتوانست ضمن
تقویت نقش
کاخ سفید در معادلات منطقهای، امکان کنترل صدور
انرژی و بویژه برق منطقه
به افغانستان و پاکستان را فراهم کند.
به عبارت دیگر وجود بازار مناسب فروش برق
میتواند این انگیزه را برای
تاجیکستان و قرقیزستان ایجاد کند که به
منظور تولید و صدور برق بیشتر میزان
بیشتری از اب را مصرف کنند که به صورت طبیعی
این امکان برای آمریکا فراهم
می شود که از این پروژه به عنوان ابزاری
برای تاثیرگذاری بر
۲
کشور قدرتمند
آسیای مرکزی یعنی ازبکستان و
قزاقستان که مصرفکننده آب تاجیکستان و
قرقیزستان هستند، استفاده کند زیرا این
واقعیتی انکار ناپذیر است که هر
کشوری که امکان تنظیم و کنترل آب در
آسیایمرکزی را در اختیار داشته باشد،
می تواند نقش مهمی در سیاستهای کلان منطقه
ایفا کند.
به همین دلیل است که در چند سال اخیر موضوع احداث
سد و نیروگاههای بزرگ
برق آبی “راغون ” در تاجیکستان و “قمبرآته ” در
قرقیزستان نتوانسته است به
نتیجه مطلوبی برسد.
البته در نشست چهارجانبه سوچی مسائل
اقتصادی، تجاری و امنیتی منطقه نیز
مورد بحث و بررسی قرار میگیرد ولی با توجه
به نقش انرژی و ارتباطات در
همکاریهای آتی منطقهای، امکان افزایش
تعداد اعضا و شرکتکنندگان این نشست
وجود دارد.
بازگشت به بالای صفحه
|
