دنثار احمد صمد لیکنه

د ناټو سره د امریکا واده !

بسم الله الرحمن الرحیم
ـ نن په داخل کی « پنتاګون » او په بهر کی « ناټو » د امریکا د دفاع وزارتونو حیثیت لری . کله چی شوروی اتحاد ژوندی و ، نو امریکا د ناټو سره واده نسو کولای ، خو کله چی هغه مړ سو ، سوړ جنګ پای ته ورسېد ، د واسا تړون ونړېد او امریکا د نړۍ یوازینی قدرت سو نو  وروسته یې د ناټو سره واده وکړ .
واشنګټن د دې لپاره چی ناټو ته کیزه واچوی ، ښه یې وځغلوی او هر ځای یې وجنګوی ، په تیرو شلو کالو کی ( یعنی د شوروی تر مړینی وروسته ) لاندینۍ کړنلاره غوره کړې ده :
لومړی ـ ناټو د سړې جګړې ، شوروی اتحاد او وارسا تړون د ختمېدو سره سره باید بیا هم خپل ( بې موجبه ) ژوند او خوځښت ته آن تر پخوا لا هم ډیر پایښت ورکړی .
دوهم ـ ناټو باید حق ولری چی هر ځای ( حتی د خپلو جغرافیوی حدودو څخه بهر هم ) ننوتنی وکړی ، که آن هغه د ملګرو ملتونو د اجازې څخه پرته هم وی .
درېیم ـ ناټو به د نوي نړیوال نظم ( یعنی په واشنګټن کی د استوګن سوداګریزه او مالی قرارګاه ) پوځی وسله او ذریعه وی .
څلورم ـ ناټو به په اروپایی اتحادیه کی نفوذ او سرایت کوی او پر ملکی ژوندانه به تسلط قایموی ( خصوصأ په ختیځه اروپا کی ) .
پنځم ـ د پخواني وارسا تړون هېوادونه ( یا پخواني کمونیسټی دولتونه ) به ناټو ته داخلوی (  لکه رومانیا ، پولینډ ، هنګری ، بلغاریا ، چک جمهوریت او نور ) .
شپږم ـ په آسیا او منځني ختیځ کی به پوځی شتون ، پوځی خوځښت ،  پوځی ننوتنی او پوځی عملیات کوی ( مثلأ په افغانستان ، عراق ، مرکزی آسیا ،  خلیج او نورو کی ) .
اووم ـ داسی ښکاره او پټی ستونزی به جوړوی چی د پوځی او ملکی اړخونو تر منځ ټکر پېښ کړی څو په نتیجه کی پوځی غبرګون لازم سی ( لکه د منابعو لپاره ورځ بالا تقاضا ، د ساحلی سیمو ګړندی ښاری کول ، د محیطی ـ اقلیمی بدلون اغیزې ، د نوو ناروغیو ظهور ، د کلتوری یا ټولنیزو ربړو پیښول ) چی دا ټوله د آینده شخړو مبدأ جوړوی او ناټو خوشی چټی د هغو مسؤلیت د ځان بولی .
اتم ـ د بشری مرستو او طبیعی پیښو پر مهال به د عاجلو مرستو په نوم ور دانګی او هلته به د ملکی او پوځی اشخاصو سره د آینده لپاره ترتیبات نیسی .

هو ، دا ټول هغه عینی حقایق دي چی بیلګې یې په آسیا ، افریقا ، لیری ختیځ ، کارابین ، بالکان او لاتینه امریکا کی څو څو واره په سترګو لیدل سوي دي .
د یو تریخ حقیقت په توګه باید ووایو : ناټو چی د کوم هدف لپاره جوړه سوې وه ، هغه یې په خپله توره تر سره نه کړ . یعنی د شوروی او وارسا په نړولو کی ناټو حتی یوه سلنه رول هم نه دی ادأ کړی بلکی هغوی پخپله له دننه وشوړېدل . وګورﺉ ناټو د « ساړه جنګ » په ټوله پنځوس کلنه موده کی حتی یو فیر ( ډز ) لا هم نه دی کړی ، حال دا چی بل چا خپل هدف ته وړیا ورسوله چی هغه د افغان مجاهدینو شهامت ، د افغان ملت غیرت او د ماسکو ( پوځی ـ اقتصادی ) ذلالت و . نو کله چی شوروی اتحاد ونړېد او د وارسا تړون وشوړېد ، ناټو هم نوره بې هدفه ، بې مأموریته او بې جهته سوه . ځکه نو ویلای سو چی ناټو د زاړه سیاست ، زاړه دوران او زاړه نظام یو پاتې شونی دی چی په بله بڼه کی نوي سیاست ، نوي دوران او نوي نظام ته داخل سوی دی . په بل عبارت ، نننۍ ناټو په یوویشتمه پیړۍ کی د شلمی پیړۍ یو سرطاني مرغړﺉ دی چی ټوله نړۍ یې مسموم او مغموم کړې ده .

ناټو د شوروی د ژوندون پر مهال هیڅ جنګ هم نه دی کړی ، بلکی د خپل موجودیت لومړنۍ جګړه یې په ۱۹۹۹ کی په پخوانۍ یوګوسلاویا کی وکړه چی هغه په کوسوو کی د سربیانو پر ضد ۷۷ ورځني پوځی عملیات وو . ناټو په هغه جنګ کی اته دیرش زره الوتني وکړې او په زرګونو انسانان یې ووژل خو د ناټو حتی یو پوځی هم و نه وژل سو . دې کار ناټو ته نور جرأت هم ورکړ او رامخته سوه څو چی نوبت افغانستان ته ورسېد .

ناټو څنګه افغانستان ته راغله ؟!
پر افغانستان د امریکا تر یرغل وروسته د ۲۰۰۱ د ډسمبر پر پنځمه په بُن کی یوه امریکایی ساخته غونډه جوړه سوه . دا غونډه په داسی حال کی روانه وه چی هلته افغانستان تر بم وریو او امریکایی اشغال لاندی و ، یعنی خپل استقلال یې بایللی و . د غونډی برخه والو د واشنګټن په هدایت او د ملګرو ملتونو په شماتت یو په اصطلاح « انتقالی حکومت » جوړ کړ . د بُن د ژمنپاڼی لومړنۍ ملپاڼی د امنیت شورا څخه وغوښته چی د کابل او ورپورو سیمو لپاره یو ساتونکیً پوځ راولیږی تر څو « انتقالی حکومت » خپلی دندي ښه ترا اجرا کړای سی . د امنیت شورا هم د ۲۰۰۱ د  ډسمبر پر شلمه د خپل ۱۳۸۶ نمبر پریکړه لیک له مخی کابل او د هغه اطرافو ته د یو پوځ ورلیږل اعلان کړ چی نوم یې ایساف پر کښېښود ( یعنی د امنیت لپاره نړیوال مرستندویه ځواک ) چی مشري یې انګلستان کوله . دغه پریکړه لیک د افغانستان اشغال ته یو ظاهرأ قانونی او غولونکیً رنګ ورکړ . هغه کسان چی ادعا کوی چی امریکایی پوځ یا ناټو ګواکی د ملګرو ملتونو د فیصلې له مخی افغانستان ته راغلي دي ، په اغماض ، تجاهل یا بی خبرۍ سره همدغه پریکړه لیک پورته کښته کوی ، خو هغوی دا تریخ حقیقت پټوی چی هېواد د دغه پریکړه لیک څخه درې نیمی میاشتي مخکی لا یعنی د ۲۰۰۱ د اکتوبر پر اوومه اشغال او بلواک سوﺉ دی . آیا په هغه هکله د ملګرو ملتونو کوم پریکړه لیک څوک ښودلای سی ؟ د کاناډا د « اوټاوا » پوهنتون د اقتصاد نوموَر پروفیسور او یو نړیوال مشهور شخصیت « مایکل چسودوفسکی )  پر افغانستان د امریکا د غیرقانونی حملې او اشغال په هکله داسی لیکلي دي : « د ملګرو ملتونو د امنیت د شورا لومړنی پریکړه لیک ( نمبر ۱۳۶۸ ) د ۲۰۰۱ د سپټمبر پر ۱۲مه  د تروریسټی اعمالو په واسطه نړیوالی سولی او امنیت ته د ګواښ په باره کی و . دوهم پریکړه لیک ( نمبر ۱۳۷۳ ) د تروریسټانو د پیسو او مالی منابعو د ضبط او تصرف په باره کی  و . . . په دواړو کی پر افغانستان د حملې مشروعیت نه دی ذکر سوی . په دواړو کی حتی هیڅ د افغانستان نوم هم نه دی ذکر سوی او په دواړو کی د امریکا په مشرۍ د حملې هیڅ ذکر نسته . بلکی د تروریزم پر خلاف د عمومی مبارزې خبره کوی . دلته د ملګرو ملتونو  پر کوم ( غړی هېواد  ) باندی د (پوځی یرغل ) خبره قطعأ نسته . نو ځکه پر افغانستان حمله د سپټمبر د یوولسمی د حملو د یوې پلمې په توګه سراسر غیر قانونی وه . د امریکا او ناټو دولتی او حکومتی مشران د ۲۰۰۱ څخه تر ننه د دې « غیر قانونی » او « جُرمی » ارتکاب شریکان دي . » آیا اوس هم پر افغانستان د امریکا او ناټو د یرغل او دلته یې د پوځیانو د رالېږلو په نامشروع والی کی کوم شک موجود دی ؟ 
په هر صورت ، امنیت شورا وروسته د ۲۰۰۲ د جون پر شلمه د ایساف قومانداني ترکیې او بیا د ۲۰۰۳ په فبروري کی جرمنی او هالینډ ته وسپارله . دغو دواړو هېوادونو چی د ناټو فعال غړي وو ، د ناټو څخه نظامی کومک او پوځونه وغوښتل . بس له همدې ځایه د « ایساف » رول ویلی سو او پر ځای یې ناټو راشنه سوه . ځکه نو تر هغه را وروسته ایساف صرف په نوم دی او اصلی عملیات د امریکا په مشرۍ ناټو مخته بیایی .
په دې ډول ناټو د ۲۰۰۳ د اګسټ پر یوولسمه رسمأ د ایساف مشري واخیسته او دا لومړی ځل دی چی ناټو د خپلو غړو هېوادونو د پولو څخه بهر کوم بل ځای خپل شتون او جنګ قایموی . د ۲۰۰۳ تر اکتوبر پوری د هغوی مأموریت یوازی په کابل او ورپورو سیمو پوری محدود و ، خو د دې لپاره چی خپل دا ارتکاب ته یې په اصطلاح قانونی بڼه ورکړې وی نو په امنیت شورا یې ۱۵۱۰ نمبر پریکړه لیک صادر کړ تر څو د ناټو د فعالیت او عملیاتو ساحه د کابل څخه پراخه او ټول افغانستان ته اوږده کړی . بس له هماغه مهاله تر ننه ټول افغانستان د هغوی په قبضه کی دی مګر کیزه او رهبری یې د واشنګټن په لاس کی ده او همدلته یې واده سره وکړ .

طالبانو هم د ناټو او امریکا پر ضد خپل جهاد نور هم توند او سخت کړ او سَوکه سَوکه یې د تلفاتو په غېږ وروستل څو چی فریادونه او کریږی یې راپورته سوې . همدغه تلفات او ضایعات دي چی د « افپاک » د پروژې طراح ( ریچرډ هولبروک ) مجبورأ په ۲۰۰۷ کی اعتراف وکړ چی « افغانستان د ناټو وروستیً امتحان دی . »
د ناټو هر غړی نن امریکا ته چیغی وهی چی د خدای لپاره نور پوځونه مه راڅخه غواړه ، موږ خپل پوځیان په دغه یا هغه نېټه راباسو ، شمال ته یې درکوو خو جنوب ته نه ځو . . . نو دغسی یو ناخوښه او جبری اییتلاف به څنګه  د افغانستان په « نهایی امتحان » کی بریالی سی ؟

وګورﺉ ناټو اصلأ د جنګ لپاره تأسیس سوی دی ، خو دا چی د تیرو شلو کالو راهیسی یې دښمن مړ سوی دی ، نو ځکه اوس باید د امریکا په قومانده کوچنیو او سیمه ییزو جنګونو ته ولېږل سی . هو ، امریکا د ناټو سره د یوګوسلاویا په جنګ کی کوزده وکړه ، د افغانستان په جنګ کی یې واده ور سره وکړ ، خو اوس داسی ښکاری چی همدغه مزمن جنګ ښایی ژر یا وروسته خبره د هغوی طلاق ته ورسوی . ځکه ، طالبانو په تیرو اته نیم کالو کی د ناټو څه نا څه ۱۷۱۰ پوځیان وژلي دي او دا لړۍ په خپل شدت سره جریان لری حال دا چی ناټو چټی د یو فاسد رژیم د بقأ لپاره د خپلو پوځیانو وینی تویوی او خپلي خزانې تشوی . آیا افغانستان به باالاخره د ناټو ګورستان نسی ؟  ځواب دا چی انشاالله هو ! والسلام ، ( ن . صمد ) 

نثار احمد صمد  

 روزنامه: انفجار مسکو شاید درمرز افغانستان-پاکستان برنامه ریزی شده باشد

"ولادیمیر اسکوسیروف" تحلیل گر روزنامه روسی "نیزاویسیمایا گازیتا" روز جمعه می نویسد: تحلیل گرانی در پاکستان و هند معتقدند که اقدام تروریستی در متروی مسکو می تواند بدست جنگجویانی که توسط القاعده در منطقه قبایل واقع در مرز بین پاکستان و افغانستان آماده شده اند، برنامه ریزی و اجرا شده باشد. اسامه بن لادن از امید به ایجاد امارات اسلامی در منطقه آسیای میانه و جمهوری های مسلمان نشین روسیه صرف نظر نکرده است.

وی ادامه می دهد: "ساعد سلیم شهزاد" خبرنگار پاکستانی روزنامه اینترنتی آسیا تایمز به نقل از مجاهدین در کشور خود می نویسد که سازمان دهندگان اقدام تروریستی (در مسکو)، به احتمال زیاد از ساکنین قفقاز شمالی هستند. اما ممکن است که در مرز بین پاکستان و افغانستان به آنها آموزش داده باشند و احتمال دارد نقش مربی را عاملین و ایده پردازان القاعده بر عهده داشتند که طی سال های بسیاری سعی در برپاسازی آشوب در آسیای میانه و قفقاز شمالی داشتند. افراد نزدیک به گروهک های افراطی در پاکستان می گویند که حمله تروریستی در مسکو شاید تنها شلیکی دیگر از رگبار جنگ تروریستی علیه روسیه باشد.

مولف ادامه می دهد: در تصور القاعده، آشوب در قفقاز شمالی باید علامتی برای برخیزاندن جنبش شورشی علیه روسیه و متفقین آن در آسیای میانه باشد.

به اعتقاد اعضای این سازمان، علاوه بر چچنی ها، ازبک ها، تاجیک ها، اویگورهای چین و سایر گروه های قومی پیروی اسلام را نیز جذب این جنبش می کنند. در نتیجه باید امارات اسلامی خراسان ایجاد شود. امارات باید در محل آحرین استان شرقی امپراطوری پارس ایجاد شود که اکنون شامل بخش هایی از ایران، افغانستان، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان است.

وی می نویسد: مقدمات ایجاد امارات اواخر سال های دهه 90 آغاز شده بود. در آن زمان ملا عمر رهبر طالبان به جنگجویانی از جنبش های اسلامی ازبکستان، چچن، تاجیکستان و اویگورهای جنبش اسلامی ترکستان شرقی که خواستار جداشدن سین جیان از چین هستند، پناه داد.

در ادامه آمده است: زمانی که آمریکا سال 2001 رژیم طالبان را در افغانستان سرنگون کرد، هزاران جنگجو از آسیای میانه و قفقاز به منطقه مرزی بین افغانستان و پاکستان نقل مکان کردند. القاعده طالب ها را متقاعد می کرد که خارجی های مستقر در این منطقه باید نقش خود را در برنامه های القاعده ایفا کنند که این برنامه ها گسترده تر از مبارزه با یگان های آمریکایی مقیم افغانستان است. فرماندهی جنگجویان خارجی در وزیرستان را اعراب بر عهده دارند.

مولف در پایان می نویسد: پس از سال 2007 جنگجویان خارجی هرچه بیشتر به مرز بین افغانستان و پاکستان آمدند. بیشتر آنها از ترکیه بودند که در آنجا جوامع چچنی و ازبکی وجود دارند. القاعده همچنین با گروهک شورشی ایرانی جندالله معامله کرده بود که به کمک آن مسیر ترانزیت قاچاقی از طریق ایران باز شد. می توان چنین گمانه زنی کرد که سازمان دهندگان حمله تروریستی در متروی مسکو پس از گذراندن دوره آمادگی در منطقه قبایل دقیقاً از همین مسیر به روسیه راه یافته باشند.

نقش رسانه ها در ایجاد نفاق و شقا ق

محمد امین بخشی

ازآ نجاییکه ملاحظه میگردد و مخصوصا در تلویزیون های بیرون مرزی، در مورد کاربرد واژهای وارداتی به قول  گویند گانی چون گردانند گان تلویزیون آریانا افغانستان که از امریکا پخش میشود اینکه !

گویا زبان دری، فارسی و تاجکی سه زبان جدا از هم بوده هرکدام دارای واژه و ارزش های مربوط بخود میباشند.

اینطور حدس ها، ناشی از عقده ها و اهداف معین سیاسی  بوده و رنه این سه نام همان یک زبان است که در چهار کشور ودیگر مناطقی که با این زبان سخن میگویند،مروج میباشد.وآن، میراث همان حوزه ی تمدنی ای میباشد که ایران باستان اریانای کهن و خراسان  دیروز، آسیای میانه و بخش هایی از هند ،شامل انست.که امروز در کشورهای چون تاجکستان ازبکستان ایران و افغانستان عریز گوینده گان فراوانی دارد. گویندگان این کشورها شامل همه مردمانی میگردد که بدون اشکالی ، سخنان یکدیگر را درک نموده و می فهمند.کاربرد وازه های جدید در زبان فارسی – دری، ناشی از پیشرفت و ترقی دانش و فناوری بشری و کاربرد واژه ی جاگزین ان بنابر ضروریات زمان حق مسلم هر باشنده یک کشور میباشد که از حقوق  شهروندی زبان کشوری خود برخوردار اند.هر کشور مستقل حق دارد تا از حقوق شهروندان خود دفاع نمایند.تا جاییکه دیده میشود بعضی از اشخاص اگاهانه و خاینانه در جهت دامن زدن اختلافات میان مردمان  کشور های همزبان از گذشته های دور تا کنون با کشیدن دیوار های خارایین، و گمراه کردن اذهان مردم که گویا این واژه ی ایرانی است، ایرانی فارسی گو و افغانستانی ها دری گوی و ازبکستانی های سمرقندی، بخارایی،وتاشکند  کولابی ها تاجک زبان اند.،خنده اور خواهد بود که گفته شود که کلمه ی آب، دری است فارسی و تاجکی نیست.و خانه، کلمه ی فارس است دری و یا تاجکی   نیست. این نوع پروپاگند ها، نه تنها کمکی به فروپاشی همزیستی گویندگان این زبان در کشور های همزبان نمیشود بلکه بربیداری،همصدایی  و نزدیکی این خطه ی باستان نیز می افزاید. امروز فناوری و پیشرفت دانش انسانی  به جایی رسیده که کوچکترین واقعه یا حادثه ای که به هرگوشه ای از جهان هر گاهی اتفاق افتد،همه از آن،آگاه میشوند. بناء ضرور نیست تا  با اوردن اختلاف وتفرقه که فلان واژه  از ما است  وفلان واژه ،مال ایران و ان دیگر  هم مال تاجکان و ازبکان . به گفته پزوهشگر دانشمند یزرک معاصر استاد واصف باختری در مورد زبان دری فارسی تاجکی  که انها سه نام  بر یک زبان می باشند بدون هیج فرقی و تفکییک  میان گویندگان این کشورها مروج میباشد. انعده عزیزانیکه اگاهانه و یا از  روی حسادت  بر گویندگان این کشور ها درز ایجاد میکنند با ید بدانند که تیشه بر ریشه خود میزنند و امتیاز زبان کشور خود را به دیگران تحفه میدهند. ایا گاهی متوجه شده اند زبان دری فارسی تاجکی مهد وخاستگاه ان تخارستان،بلخ بخارا، سمرقند، غزنه، کابل ،پروان گردیز  لغمان ننگرهار  قندهار هرات باستان بادغیس مرو نیشاپور و بامیان بوده است؟ ایا نمیدانند که نوابغ ودانشمندانی در عرصه های مختلف  چون پزشکی دامپروری  ستاره شناسی علوم مذهبی و پیشگامان دینی و سپهسالاران همه و یا کما کان از ین خطه باستان بوده اند؟

که همه انها به زبان دری فارسی تاجکی نوشته ها، اثار و  کتاب ها و دیوانهایی دارند؟ ویا  هم میشود که ما چشم خود را بپوشا نیم و بگویییم که اینها ایرانی اندو افغا نستانی نیسنتد؟ بطور مثال:

حنظله بادغیسی،  ابو حسنک غزنوی،  سنایی غزنوی .مروزی  البیرونی  ابوشکور بلخی،   شهید بلخی،  رابعه بلخی، پورسینا بلخی،  مولا ناجلال الدین بلخی،  ابو نصر فاریابی، جامی هروی، ابو عبدالله رودکی سمر قندی وهمچنان صد ها دانشمندو شاعر ونویسنده را نا دیده گرفت؟ همجنان شاعران و نویسندگان دیگر چون عمر خیام حافظ شیرازی خاقانی  عبید ذاکانی کاشانی اصفهانی ورازی را نا دیده گرفت؟

  ابومسلم خراسانی، طاهر فوشنجی ،یعقوب لیث صفاری و شهنشاهانی چون سامانیان  غوریان  غزنویان  سلجوقیان  حتی هو تکیان، ابدالیان، محمدزیان، کابل شاهان  کوشانیان ودیگر شاهان وامّراطوران این سر زمین همه فارسی گویان یا دری گویان ازین خطه باستان  نبودند؟

و ایا انکار میشود نمود که نام این سرزمین ایران باستان اریانای کهن وخراسان با شکوه نبوده است؟

وبا و جود این همه واقعیتها، میشود انکار کرد که ما ایرانی نبوده و نیستیم.و فقط ایران کنونی که در سال   1935شروع جنگ جهانی  بالای فارس  گذاشته شد است، بسنده کرد و همه امتیاز زبان فارسی را به همسایه ها تحفه دهیم و خودرا

از گذشته هاومیراث های جلیل فرهنگی، ادبی تاریخی وادبی خود، محروم سازیم وملتی بی معرفت وبی فرهنگ معرفی شویم ؟ و ایا این بی هویتی، روح گذشتگان ما را نا شاد نمی سازد؟

امیدوارم عزیزان ودوستداران ادب وفرهنگ ، این لرزش های ملی وفرهنگی خود را در نظر داشته بدان افتخار نمایند وهمچون مردمک چشم خود، از آن حراست وپاسداری نمایند.

ارسالی سپین غر

مروری بر اهمیت و نقش مجلس مشورتی صلح در افغانستان

 افغانستان به عنوان بک جامعه سنتی در مواقع بروز بحران و برای خروج از این وضعیت به نهادی مردمی موسوم به “لویه جرگه” متوسل می شود.

اولین جرگه در ۱۱۶۰ خورشیدی برگزار شد که در آن با تغییر نام این کشور از “خراسان” به “افغانستان”، “احمد شاه ابدالی” به عنوان شاه از سوی سران اقوام برگزیده شد.
از آن زمان تاکنون این نهادها بارها تشکیل شد و راه هایی را هم برای خروج کشور از بحران پیشنهاد کرد که باعث نجات کشور از گسترس بحران شد.
پس از سقوط حکومت طالبان در سال ۱۳۸۰ خورشیدی در کابل تاکنون دو بار این مجلس برگزار شد که اولی برای تعیین “حامد کرزی” به عنوان رییس دولت موقت و دومی با هدف تدوین قانون اساسی این کشور بود.
در ماده یکصد و دهم، فصل ششم قانون اساسی افغانستان، در مورد مجلس نمایندگان اقوام (جرگه) گفته شد که این نهاد به مثابه عالی ترین مظهر اراده مردم متشکل از اعضای شورای ملی (مجلس نمایندگان و سنا)، روسای شوراهای ولایات  و.لسوالی ها است. که وزیران، رییس و اعضای ستره محکمه  و قاضی القضات  کشور می توانند در جلسات مجلس بدون حق رای شرکت کنند.
همچنین در ماده یکصد و یازدهم آمده است که این نهاد در حالات ذیل تشکیل می شود، تصمیم گیری در مورد مسایل مربوط به استقلال،حاکمیت ملی،تمامیت ارضی، و مصالح ملی.
از دیگر وظایف این نهاد تعدیل احکام قانون اساسی ، محاکمه رئیس جمهوری بر اساس ماده شصت و نهم قانون اساسی .
همچنین لویه جرگه در اولین جلسه، از میان اعضا یک نفر را به عنوان رئیس و یک نفر را به عنوان معاون و دو نفر را به عنوان منشی و نایب منشی انتخاب می کند.
نصاب مجلس بزرگان اقوام افغانستان هنگام رای دهی، با حضور اکثریت اعضاء تکمیل می شود و تصمیم آن جز در مواردی که در قانون اساسی صریحا ذکر شده است با اکثریت آراء کل اعضاء اتخاذ می شود.
همچنین مباحث این نهاد علنی است مگر با پیشنهاد یک چهارم اعضای آن که این نهاد با آن موافقت کند .
از سال گذشته با افزایش ناامنی ها و گسترش فعالیت مخالفین مسلح دولت از جنوب و جنوب شرق به دیگر مناطق کشور، نمایندگان اقوام، نهاد های مدنی و سیاستمداران از سوی حکومت برای برگزاری مجلس مشورتی صلح دعوت شده اند.
این مجلس قرار است تا یکماه دیگر در کابل پایتخت افغانستان برگزار شود و آمادگی های لازم از هم اکنون اتخاذ شده است.
در میزگردی که از سوی مرکز اطلاعات و رسانه های حکومت افغانستان با شرکت تعدادی از نمایندگان مردم، جامعه مدنی و مسوولان دولتی برگزار شد، “محمد داوود سلطان زوی” نماینده ولایت “غزنی” در مجلس نمایندگان، “محمد معصوم استانکزی” مشاور امنیتی رییس جمهوری ، “فضل احمد معنوی” عضو شورای علمای این کشور و “نجیب امین” معاون طرح و برنامه مجلس مشورتی صلح اهداف و نحوه برگزاری این مجلس را تشریح کردند.
همچنین “نصرالله استانکزی” استاد دانشگاه کابل و “هلال الدین هلال” نماینده ولایت “بغلان” نیز که در این میز گرد دعوت شده بودند، حضور نیافتند.
معصوم استانکزی با اشاره به برنامه های حامد کرزی رییس جمهور افغانستان در دور دوم، برگزاری مجلس مشورتی صلح را از جمله اهداف وی برای استقرار صلح خواند و گفت: برگزاری این نهاد مردمی برای یافتن راه های خروج از بحران کنونی در کنار تقویت نیروهای امنیتی، مبارزه با تروریسم و فساد مالی اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: با توجه به خطر تروریسم که جهان را تهدید می کند، این طرح منحصر به افغانستان نیست، بلکه جنبه های منطقه ای و فرا منطقه ای دارد که رییس جمهور افغانستان در دیدار های اخیر خود با مقام های کشورهای همسایه و جهان خواستار همکاری آنان در این زمینه شده است.
وی شرکت مخالفین مسلح را در این مجلس حتمی دانست و اظهار داشت: این طرح وقتی با موفقیت عملی خواهد شد که همه اتباع افغانستان با دولت همصدا شوند.
همچنین داوود سلطانزوی عضو مجلس نمایندگان تلویحا با پیشنهادات مخالفین ،مخالفت کرد و گفت: صلحی که منجر به پیشرفت و ترقی شود، قابل قبول مردم است، اما صلحی که به قیمت به هدر دادن دستاوردهای دولت در هشت سال گذشته به دست بیاید و باعث چرخش به عقب شود، مفهومی ندارد.
نقش شورای علمای افغانستان در مجلس مشورتی صلح و تامین ثبات در کشور محور دیگر این میز گرد بود و “فضل احمد معنوی” عضو شورای سراسری علمای این کشور با تشریح نقش این شورا در ایجاد فضای صلح و آشتی گفت: شورای علما از آغاز ایجاد تاکنون تاکید بر صلح داشته است و آن را یگانه راه رسیدن به پیروزی و سعادت می داند.
همچنین “نجیب امین” معاون طرح و برنامه مجلس مشورتی صلح با اشاره به آمادگی های این نهاد برای برگزاری این مجلس گفت: در طرح مجلس مشورتی صلح همه نهاد ها مد نظر قرار دارند.
وی افزود: نمایندگانی که قرار است در این مجلس شرکت کنند به ۱۳ بخش تقسیم شده اند که شامل نمایندگان هر دو مجلس شورای ملی، شوراهای استان ها، شهرستان ها، نمایندگان مهاجرین مقیم ایران و پاکستان، نمایندگان معلولین ، نماینده های زنان روشنفکر و نماینده های صنعتگران می شود.
وی از نماینده مخالفین مسلح در این رده بندی یاد نکرد و گفت: گروه های مخالف دولت مانند طالبان، حزب اسلامی و گروه “جلال الدین حقانی” نیز افغان هستند و می توانند بدون رده بندی مشخص در این مجلس نماینده داشته باشند.
گفتنی است طرح صلح با مخالفین مسلح حکومت از سوی دولت افغانستان در نشست بهمن ماه سال گذشته در لندن به نمایندگان جامعه جهانی ارایه شد که مورد حمایت جامعه جهانی قرار گرفت.
همچنین حامد کرزی رییس جمهور افغانستان در دیدار با مقام های کشور های غربی توانسته است تا اندازه ای آنان را به موفقیت این طرح امیدوار کند.
در این طرح از مخالفینی که قصد آغاز زندگی غیرنظامی را دارند و به گفته مقامات افغان وابستگی به کشورهای خارجی و گروه های تروریستی را ندارند، دعوت به مذاکره می شود.
همچنین در پیوند به این طرح ،دولت افغانستان از شورای امنیت سازمان ملل متحد خواسته است تا نام های مقامات ارشد طالبان را از لیست سیاه این نهاد حذف کند.
در مورد مذاکره با رهبران طالبان، مسوولان دولت افغانستان می گویند برای این کار به کسب اعتماد جامعه جهانی نیاز دارند، زیرا افراد بلند پایه طالبان تحت پیگرد شورای امنیت سازمان ملل و نیز عفو بین الملل قرار دارند.
هنوز مشخص نیست مخالفین مسلح دولت که شماری از رهبران آنان از جمله ملامحمد عمر، حقانی و حکمتیار که تحت تعقیب شورای امنیت قرار دارند،تا چه اندازه به میزان موفقیت مجلس مشورتی صلح در کابل امیدوار هستند و اصولا در این نشست شرکت خواهند کرد و یا نه؟

 لیکوال : ایمل پسرلی

 دا لــــــــندن دی

د اپريل په لومړۍ نېټه په لويديځ کې د ساعت تيرۍ لپاره درواغ روا دي . څوک به داسې درواغ ووايي چې هک حيران به دې کړي ، ښه به پرې باوري شې خو په پاى کې به درته وخاندي او وبه وايي چې دا خو د اپريل د ورځې ځورول و . ځورول هم نه ورته وايي بلکې دې ورځې ته د احمق ورځ وايي . اپريل فوول .

لويديځوال له خدايه لکه چې ورځې پسې غواړي . د مينې ورځ ، د مور ورځ ، د پلار ورځ ، توره ورځ ، بختوره ورځ ، د کارگر ورځ .....

توره جمعه هم لري . کلونه پخوا چې په برتانيا کې لا د ايرلينډ جمهوريت د پوځ يا د اى ار اې د ډلې وسله واله مبارزه روانه وه نو په کومه جمعه يې ډير خلک وژلي و . له کيسې يې پوره لا تر اوسه نه يم خبر شوى خو هغې ورځې ته دوى توره جمعه وايي . يوه چارشنبه هم توره ده وايي اقتصاد خورا لوى گوزار پکې خوړولى و . يو وخت مې يوۀ انگريز ته ويل تاسو څومره تورې ورځې لرئ هغه راته وخندل او ويې ويل ښې ورځې هم لرو . ښې ورځې يې د مينې ورځ ، د مور ورځ ........

يو دوست لرم هغه په کاليزه باور نه لري . شايد باور به پرې لري خو لمانځنه يې نه غواړي . هر څومره چې زړيږي د کاليزې نوم په خولۀ نه اخلي . دى په دې باور دى چې هره ورځ يوه بله ورځ ده ولې يې ځانگړې کړو . مينه بايد په هره ورځ وشي ، سوله بايد په هره ورځ وي ، د مور ، پلار ، ښې او خوښۍ ورځ بايد هره ورځ وي نو ولې يې جلا کړو . په خبره کې يې منطق شته خو لويديځوال چندانې بې منطقه نه دي چې ورپام شوى دې يې نه وي . له يوۀ انگريزه مې وپوښتل چې ولې د هر څه لپاره جلا ورځې لرئ ، ټکنى شو لکه ناپړيته چې يې اوريدلې وي . ويې خندل ، په خندا کې يې داسې راښووله چې گواکې ټوکه راسره کوي هسې مې له سره تيروي . ويې ويل : تل مينه کولى شو ، تل مور نازولى شو خو که يوه ورځ ورته جلا کړو بيا مو ډير پام ور اوړي .

د اپريل د لومړۍ ورځې منطق به لا څه وي چې بل څوک احمق کړه يا يې وغولوه . له چا مې نه دي پوښتلي خو شايد  کمال يې دا وي چې درواغو ته ، هغه هم داسې درواغو ته چې تاوان ونه لري کله نا کله بايد اړتيا وي . دا کرښې چې لولئ د اپريل لومړۍ نېټه تيره شوې ده، نو بايد له درواغو لاس واخلو، وبه گورم چې په کاليزه کې بله نېټه د څه شي ده ؟